Co zobaczyć w Katanii między posiłkami — wulkaniczna Sycylia od Pescherii po Etnę

Zaczynamy każdą wizytę w Katanii na Piazza del Duomo, gdzie barokowa katedra św. Agaty stoi na fundamentach, które wielokrotnie leżały pod lawą. Słoń z czarnego bazaltu — symbol miasta, zwany Liotru — dźwiga na grzbiecie egipski obelisk i patrzy na plac, który Unesco wpisało na listę światowego dziedzictwa razem z całym barokowym centrum. To nie jest dekoracja: słoń jest tu od co najmniej VIII wieku, a każdy katańczyk powie ci, że to najstarszy symbol miejski we Włoszech. Spod fontanny wystarczy pięć minut piechotą na południe, żeby zejść schodami przy via della Pescheria i znaleźć się w innym świecie.

Pescheria di Catania działa od wtorku do soboty, szczyt między godziną szóstą a dziewiątą rano. Chodziliśmy tam wielokrotnie i za każdym razem ten sam widok robi wrażenie: rzędy mieczyków z głowami, stosy ricci di mare rozłupywanych na miejscu, ośmiornice ułożone jak instalacja artystyczna, a sprzedawcy krzyczą cenę po sycylijsku, nie po włosku. Tunele biegnące pod placem zbierają wodę i odpadki — cały targ ma w sobie coś z podziemnego portu. Jeśli chcesz zjeść polpo bollito lub ricci di mare prosto ze stoiska, rób to przed dziesiątą, bo potem towaru zaczyna brakować.

„Katania smakuje jak lawa — czarna, gorąca i zaskakująco mineralna. Pescheria to jedyne miejsce we Włoszech, gdzie czujesz, że morze jest tuż obok, nawet gdy go nie widzisz."

Zanim zaczęliśmy chodzić po mieście, nauczyliśmy się jednej zasady: w Katanii śniadanie je się na stojąco lub na ławce, nigdy przy nakrytym stole z obsługą. Przy Chiosco Sicilia Seltz na via Etnea zamawiamy seltz limone e sale — wodę gazowaną z sokiem cytrynowym i szczyptą soli — i za każdym razem czujemy, że to najprostszy napój, który mógłby istnieć, a jednak nigdzie indziej smakuje tak samo. Kwasowość miejscowych cytryn jest intensywniejsza niż na kontynencie, sól zaokrągla smak, a gaz sprawia, że w trzydziestostopniowe przedpołudnie od razu wracasz do formy. Przy tym samym stoisku kolejka jest zawsze — robotnicy, uczniowie, kobiety po zakupach na targu. Nikt tu nie pije tego jako curiosity.

Granita al limone z brioche to zupełnie inne doświadczenie — gęsta, ziarniście mielona, intensywna w smaku, podawana w szklance z chrupiącą bułką po sycylijsku. W Pasticceria Savia na via Etnea jadaliśmy ją wielokrotnie jako pierwsze i jedyne śniadanie przed kilkugodzinnym spacerem. Savia ma tę zaletę, że brioche jest tu wypiekane na miejscu, a granita al pistacchio — z pistacji z Bronte, zielona bez barwników — ma intensywność orzecha, nie słodyczy. Pasticceria Verona & Bonvegna przy via Landolina to z kolei miejsce bardziej kameralne, gdzie można przy tym samym śniadaniu zjeść cannolo siciliano z ricottą nakładaną w ostatniej chwili, żeby ciasto zostało chrupiące.

1. Co zjeść na śniadanie w Katanii i gdzie
2. Seltz limone e sale przy Chiosco Sicilia Seltz — zimny, słony, elektryzujący
3. Granita al limone lub al pistacchio con brioche w Pasticceria Savia — śniadanie lokalnych od pokolenia
4. Cannolo siciliano w Pasticceria Verona & Bonvegna — z ricottą nakładaną na zamówienie, nigdy wcześniej
5. Milkshake artigianale w Comis Ice Cafè — dla tych, którzy potrzebują czegoś zimnego po południu, nie rano

Via Etnea to główna oś miasta, biegnąca prosto jak strzała od Piazza del Duomo na północ aż po panoramę Etny widoczną z górnych odcinków ulicy. Spacer nią jest sam w sobie lekcją architektury: barokowe fasady kościołów, palazzo z wulkanicznego kamienia, portyki, w których chowają się lodziarnie i kioschi. Przy skrzyżowaniu z via Sant'Euplio warto wejść do kościoła Sant'Agata al Borgo — mało odwiedzanego, a z jednym z najciekawszych wnętrz w mieście. Na via Etnea skupia się to, co Katania ma z mieszczańskiej Sycylii: bulwar do pokazania i do patrzenia.

Arancino to kwestia tożsamości, a nie tylko jedzenia. W Munnu Arancinu, małej knajpce niedaleko centrum, jedliśmy arancino al ragù — nadziewany mięsem z groszkiem, obtoczony w bułce tartej i smażony do intensywnej złotobrązowej skórki — i arancino al burro z szynką i besciamellą, który jest łagodniejszy, ale wymaga dobrego sera wewnątrz, żeby miał sens. Forma jest stożkowa, co odróżnia katański arancino od okrągłego palermitańskiego: stożek lepiej trzyma temperaturę i smak wewnątrz. W Arancini Espressi Serafino przy via Etnea smażą je na bieżąco — kolejka przed południem jest dowodem, że to nie fast food dla turystów, ale codzienny lunch dla urzędników i studentów. Arancino alla norma, z bakłażanem i ricottą salata, to wariant, który czuć w zapachu z odległości metra.

Wieczorna Katania robi się portowa i głośna. Okolice via Crociferi, jednej z najpiękniejszych barokowych ulic Sycylii, wypełniają się studentami, bo Katania ma jeden z największych uniwersytetów na wyspie. Via Crociferi to ulica kościołów i pałaców, zabudowana po obu stronach tak symetrycznie, że wygląda jak teatralna scenografia — a jednak jest żywą częścią miasta. Przed kolacją przechodzimy tamtędy zawsze piechotą, szczególnie o zachodzie słońca, kiedy złote światło uderza w fasady z czarnego bazaltu i tworzy kontrast, który trudno sfotografować, a łatwo zapamiętać.

Na kolację wracamy do dwóch miejsc, zależnie od nastroju. Trattoria da Mario przy via Mazza działa od pokolenia i ma menu pisane kredą — to znaczy, że zmieniają je każdego dnia wedle tego, co było na Pescherii rano. Jedliśmy tu frittura di paranza, mieszankę małych ryb obtoczonych w semolinie i smażonych w oleju z oliwek — chrupiące, słone, pachnące morzem. Trattoria U Fucularu to z kolei miejsce bardziej kamienne i zamknięte, z piecem na środku sali (fucularu to po sycylijsku ognisko) i menu, które nie robi żadnych ustępstw na rzecz turystycznej poprawności. Pasta alla Norma jest tam gotowana al dente tak, jak powinna, ricotta salata starta grubo, bakłażan smażony osobno i dodawany na końcu — nie duszony razem z sosem, bo straciłby fakturę.

Po kolacji gelato w Levante Gelato Artigianale zamyka wieczór we właściwy sposób. To mała pracownia, w której każdy smak ma wyraźny charakter — pistacja jest zielona i gorzka, cytryna kwaśna do szczypania w język, wersja z fico d'India (kaktusem figowym) smakuje jak coś między arbuzem a granatem. Scirocco, bliżej centrum, to alternatywa na aperitivo — knajpa z charakterem, gdzie zatrzymują się katańczycy wracający z pracy i gdzie wino lokalne trafia do kieliszka bez ceremonii.